را از مؤمنين نفى مىكند . مىگويد : ( وَ لا يَرْتابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ الْمُؤْمِنُونَ - 31 / مدثر ) و ( ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا - 15 / حجرات ) . در مثل مىگويند : دَعْ مَا يَرِيبُكَ إلى مَا لا يَرِيبُكَ . ( از آنچه كه تو را به بدگمانى مىاندازد در گذر و به آنچه بدگمانست نمىكند روى آور ) « 1 » . رَيْبُ الدَّهْر : تغييرات و دگرگونيهاى روزگار ، به خاطر اينكه چون براى دهر و روزگار مكر و فريب پنداشته‌اند آن را - ريب - گفته‌اند . الرِّيبَة : دو دلى كه اسمى است از ريب . خداى تعالى گويد : ( بَنَوْا رِيبَةً فِي قُلُوبِهِمْ - 110 / توبه ) يعنى شك و ريب كه بر دغلكارى و نقص ايمانشان دلالت مىكند .

--> ( 1 ) لغت‌نامه‌ها و تفاسير عبارت فوق را به صورت حديثى مشهور ذكر كرده‌اند . ابن منظور مىنويسد : در حديث « دع ما يريبك الى ما لا يريبك » با فتحه حرف ( ى ) نيز خوانده شده . طريحى نيز همين نظر را دارد و مىگويد بيشتر با فتحه خوانده شده معنى حديث اين است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىفرمايد هر كارى و هر انديشه‌اى كه گمان انگيز است و در آن دو دلى و شك و ريب باشد رها كن و به سوى انديشه و كارى كه شك و گمان ايجاد نمىكند توجّه كن كه خلاصه‌اش - دع ذاك الى ذاك است يعنى چيزى را كه با بعد منفى ترا به ترديد مىاندازد به چيزى كه يقين آور است تبديل كن . در عصر ما محتواى اين حديث كه رهائى بخش انسانها از منفى بافىهاست به ويژه براى جوانان بسيار آموزنده و با اهميّت است تا در معرض انديشه‌هاى شك برانگيز و منفى بافى نسبت به آغاز و پائين جهان رها نشده و به سوى انديشه‌اى كه او را آرامش مىبخشد روى آورد . نسلى كه هر روز بايد با ايمان و يقين در راه نجات مستضعفين از يوغ ستمگران با اعتقاد مثبت به روز جزاء مصمّم‌تر باشد و قيام كند متأسفانه ، در معرض ديدگاههاى محدود و ناقص و ترديدآور منفى با تبليغات جهان سرمايه‌دارى و مادى واقع شده است ، گويى كه پيامبر اسلام عليه السّلام ديدگاهش در عصر ما تجلّى يافته و بايستى با تبعيّت از حديث نجاتبخش پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از گمان‌ها و بدگمانىها به يقين داشتن نسبت به آغاز ، و پايان جهان خود را با ايمان به اللّه و جاودانه بودن روح و هستى سوق داد حديث فوق تفسير كنندهء آيهء دوّم سورهء بقره است كه قرآن را - لا رَيْبَ فِيهِ - 2 / بقره ) معرّفى مىكند و همين طور آيهء : ( الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ . . . 18 / زمر ) يعنى نيكوترين سخن قرآن است كه سراسر اثبات حقايق و اميدوار كننده انسانها به جهان پاداش و يادآور حكومت حقّه مستضعفين صالح و مؤمن جهانى است مآخذ ديگر حديث فوق عبارتند از : تهذيب اللّغه 15 / 254 - لسان العرب واژهء ريب - در مجمع البحرين .